Ze krabben constant aan hun oren, likken obsessief aan hun poten of hebben steeds terugkerende darmproblemen - en de oorzaak blijkt gewoon hun voerbak te zijn. Voedselallergieën bij honden en katten komen vaker voor dan de meeste eigenaren denken, en het aantal gevallen neemt de laatste jaren merkbaar toe. Toch stellen veel mensen de diagnose pas na maanden zoeken.
Waarom voedselallergieën zo lastig te herkennen zijn
Het vervelende aan een voedselallergie is dat de klachten zich heel geleidelijk ontwikkelen. Je dier bouwt de overgevoeligheid op over maanden of zelfs jaren - terwijl het dezelfde voeding eet die het altijd heeft gehad. Het lichaam leert het ingrediënt steeds meer als bedreiging te zien, totdat de reactie zichtbaar wordt.
Dat maakt het lastig om een verband te leggen. Een hond die al drie jaar hetzelfde brokken eet kan ineens chronische jeuk ontwikkelen, zonder dat er ogenschijnlijk iets veranderd is. Veel eigenaren denken dan aan een vlooienallergie, een omgevingsallergie of een schimmelinfectie - voeding is vaak het laatste wat ze controleren.
Dit zijn de signalen die je moet kennen
De symptomen van een voedselallergie lijken sterk op die van andere huid- of darmaandoeningen. De meest voorkomende klachten zijn:
- Hardnekkige jeuk, met name aan poten, oren, liezen, oksels en buik
- Terugkerende oorontstekingen, soms meerdere keren per jaar
- Rode, geïrriteerde huid of kale plekken door overmatig krabben en likken
- Chronische diarree, braken of een opgeblazen buik
- Slechte vacht: dof, droog of plukkerig
Een belangrijk verschil met seizoensgebonden allergieën zoals pollenallergie: klachten door voeding verdwijnen niet in de winter. Als je hond of kat het hele jaar door klachten heeft, is voeding een serieuze kandidaat.
De meest voorkomende allergenen bij honden en katten
Contra-intuitief genoeg zijn de meest voorkomende oorzaken de ingrediënten die je dier het vaakst eet. Rundvlees, kip en lamsvlees staan bovenaan de lijst, gevolgd door zuivel, tarwe, maïs en soja. Het lichaam raakt simpelweg gewend aan die eiwitten en besluit er op een gegeven moment op te reageren.
Niet alles is overigens een allergie. Er is ook zoiets als een voedselintolerantie, en die twee worden regelmatig verward. Een intolerantie veroorzaakt voornamelijk maagdarmklachten - braken, diarree, winderigheid - zonder dat het immuunsysteem erbij betrokken is. Een echte allergie gaat bijna altijd gepaard met huidproblemen en jeuk. In de praktijk maakt dit onderscheid voor de behandeling weinig uit: allebei los je op door het probleemingrediënt uit het dieet te bannen.
Hoe stelt de dierenarts de diagnose
Bloedtests en huidtests zijn voor voedselallergieën helaas onbetrouwbaar. De enige methode die echt werkt, is een eliminatiedieet - en dat kost tijd. Je dierenarts zal je vragen om je huisdier minimaal zes tot acht weken lang uitsluitend te voeren met een sterk vereenvoudigd dieet: één eiwitbron die het dier nog nooit heeft gehad (zoals eend, paardenvlees of konijn) en één koolhydraat (rijst of aardappel).
Gedurende die weken mag je dier absoluut niets anders eten. Geen snacks, geen tafelresten, geen smaakje bij de medicijnen. Zelfs een klein beetje van het probleemingrediënt kan de test ongeldig maken. Het is een geduldige aanpak, maar het werkt: als de klachten na acht weken duidelijk zijn afgenomen, bevestigt dat een voedselallergie.
Er bestaat ook een alternatief voor het zelfkookdieet: voer met gehydrolyseerde eiwitten. Daarin zijn de eiwitten zo klein gemaakt dat het immuunsysteem ze niet meer als bedreiging herkent. Welke aanpak het beste werkt, bespreek je het best met je dierenarts. Maak je je zorgen over de kosten? Lees ook wat je kunt doen als een dierenartsverzorging je budget overstijgt.
Wat je na de diagnose kunt verwachten
Als het eliminatiedieet aanslaat, volgt de hertestfase: je voegt één voor één ingrediënten terug toe om te achterhalen wat precies de reactie veroorzaakte. Keert de jeuk of diarree terug bij een bepaald ingrediënt? Dan heb je de boosdoener gevonden.
Daarna is de oplossing simpel maar permanent: dat ingrediënt blijft voorgoed uit het dieet. Je dier hoeft niet de rest van zijn leven op een speciaal therapeutisch dieet - zolang het allergieverwekkende ingrediënt ontbreekt in het voer. Dat is tegenwoordig goed te regelen; veel merken bieden enkelvoudige proteïnebrokken aan met slechts één vleesbron.
Kies je voor ander voer, lees dan de ingrediëntenlijst grondig. Hondenvoer met "vlees" als vage omschrijving kan van alles bevatten - ook precies het ingrediënt waarop jouw hond reageert. Wil je begrijpen waar je op moet letten bij het kiezen van brokken? Lees dan ons artikel over de basis van goed hondenvoer.
Voedselallergieën zijn vervelend, maar uitstekend te managen. De sleutel is vroeg herkennen en niet aarzelen om de dierenarts erbij te halen. Maanden aanmodderen met cortisone of shampoo pakt de oorzaak niet aan - een goed eliminatiedieet wel.